Миний ууж баралгүй үлдээсэн цор ганц амтат дарс бол бүсгүй хүн...

Харахаас ялдам хонгор бүсгүй ээ,
Хайрын тухай битгий дуулаач!
Наалинхай хонгор аашаа дэлгэж
Надад битгий нүүр үзүүлээч!

Дэнлүү хоёр нүдэнд чинь
Дэнгийн эрвээхэй шиг шатчих гээд байна.
Дэвүүр хоёр сормосонд чинь би
Дэнжийн ногоо шиг ганхаад байна.

Харахаас ялдам хонгор бүсгүй ээ,
Хайрын тухай битгий дуулаач.
Хайран залуу насандаа би
Халих жигүүрээ шатаах хөөрхий!

Наалинхай хонгор аашаа дэлгэж
Надад битгий нүүр үзүүлээч
Насан идэр залуудаа би.
Намрын ногоо шиг гандах хөөрхий!

Дэнлүү хоёр харцтай чинь би
Дэндүү эрт тулгарч дээ хөөрхий!
Дээж найргаа гүйцээсэн сэн бол ч
Дэнгийн эрвээхэй шиг шатсан ч яамай!

Дэвүүр хоёр сормосонд чинь би
Дэндүү эрт сэвүүлж дээ хөөрхий!
Дэлгэр амьдралд ханасансан бол ч
Дэнжийн ногоо шиг гандсан ч яамай!

"ХААНА Ч БАЙСАН ХЭРХЭН ПАРИСЧУУД ШИГ БАЙХ ВЭ?" (Тодруулбал Парис бүсгүйчүүд шиг)

Өөр улсын, ялангуяа хамгийн романтик хотын бүсгүйчүүдийн биеэ авч явах соёл, амьдралын хэв маяг, хувцаслалт, нүүр будалт, тэд хэрхэн зугаацдаг,  муу зуршлууд, болзооны дүрмүүд гэх мэт бүхий л нарийн ширийнийг нь мэдэж авна гэдэг сонирхолтой санагдаж байгаа биз? Энд бүр тэдний шарталтын талаар хүртэл бичсэн байгаа гээд боддоо :))

Энэ ном бол миний уншиж байсан хамгийн зугаатай номуудын нэг /гэнэт чангаар инээх тохиолдол ч гарч байсан шүү/. Дотор нь загварлаг мэдрэмжтэй зурагнууд бас хэрэгтэй типүүд, романтик түүхүүд, зарим бидэнд тохиолддог бүтэлгүй явдлууд, Франц хоолны жорууд хүртэл бий. Тийм ч болохоор унших бичвэр багатай учраас нэг л өдөр зарцуулна.

Жюль Верн, Александр Дюма, Алберт Камус, Виктор Гюго нарын зохиолуудын дүрүүдээс, бас кинонуудаас Франц бүсгүйчүүдийн талаар бага сага мэддэг болсон ч яг 21-р зууны femmes-үүдийн талаар ийм илэн далангүй бичсэн ном уншиж байгаагүй юм. За ингээд тэдний талаар хэсэгхэнийг хүргэе:
/Доорхи бичвэрийг номын хэсгээс хуулаагүй болно/

- Бусдад таалагдахын тулд гангалж шинэ жилийн гацуур шиг болохын оронд зүгээр л нүцгэн биен дээрээ цув нөмрөөд явсан нь дээр. Учир нь ямар ч хувцас биед эвтэйхэн байх хэрэгтэй бас тэд бага зэрэг хайнга, бага ч гэж ер нь хайнга.
- Хулхи брэндийг хэзээ ч бүр хэзээ ч өмсөхгүй тэгээд ч тэд тийм ч брэндсэг биш
- Өөрийнхөөрөө бай! бас дахин өөрийнхөөрөө бай!
- Тэд ямар ч сэдвээр, бүхий л зүйл дээр мэтгэлцэх дуртай хүмүүс. Жишээ нь: "Энэ даашинз надад хэтэрхий богино харагдаж байна уу?", "Тийм ээ, арай урт байсан бол илүү сайхан харагдана гэж бодож байна", "Үгүй дээ би сайхан хөлтэй учраас надад богино байсан нь дээр"... ийм л байна :/
- Хааяа гэв гэнэт л хорвоогийн хамаг юмс утгагүй санагдаж гуниглаж эхэлнэ. Тэр нь ямар ч шалтгаангүй ч байсан болно. Тэгээд уйтгар гунигаа арилгахыг нэг их хүсэхгүй бөгөөд заримдаа тэдэнд ганцаараа байх хугацаа хэрэгтэй байдаг. /би ч бас ийм лололо/
- Бас тэд тийм ч сайн ээжүүд биш. Тэрэндээ ч нэг их санаа зовдоггүй
- Харин ихэнх нь сайн гэрийн эзэгтэй
- Өөрөө өөртөө амлалтууд өгөх хэдий ч тун удалгүй үдэшлэгийн эхний хундаганы дараа тэр нь мартагдсан байдаг

Номын зарим хэсэгт "За арай ч дээ" гэж бодохоор хэсгүүд гарах ч бүгд л амьдрал дээр байдаг бодитой зүйлс байсан шүү.

Энэ хөгжилтэй, зөвлөгөөнүүдээр дүүрэн ном чамд чамлахааргүй хэрэг болох ба өөртөө итгэлтэй байдлыг чинь нэмэгдүүлнэ гэдэгт итгэлтэй байна.

“A story should have a beginning, a middle and and an end, but not necessarily in that order” 

       Caroline de Maigret, How to Be Parisian Wherever You Are

"33 Reasons Why You’re Addicted To Books"

1. “People say that life is the thing, but I prefer reading.” —Logan Pearsall Smith

2. “You think your pain and your heartbreak are unprecedented in the history of the world, but then you read.” —James Baldwin

3. “Words can be like X-rays if you use them properly — they’ll go through anything. You read and you’re pierced.” —Aldous Huxley, Brave New World

4. “I find television very educating. Every time somebody turns on the set, I go into the other room and read a book.” —Groucho Marx

5. “I don’t believe in the kind of magic in my books. But I do believe something very magical can happen when you read a good book.” —J.K. Rowling

6. “I think we ought to read only the kind of books that wound and stab us.” — Franz Kafka

7. “You want to know about anybody? See what books they read, and how they’ve been read…” —Keri Hulme, The Bone People

8. “The world was hers for the reading.” —Betty Smith, A Tree Grows in Brooklyn

9. “Reading is to the mind what exercise is to the body.” —Joseph Addison

10. “I read for pleasure and that is the moment I learn the most.” —Margaret Atwood

11. “Read. Read. Read. Just don’t read one type of book. Read different books by various authors so that you develop different style.” —R.L. Stine

12. “Literature is the most agreeable way of ignoring life.” — Fernando Pessoa, The Book of Disquiet

13. “Reading can be dangerous.” —Diane Setterfield, The Thirteenth Tale

14. “Reading is the sole means by which we slip, involuntarily, often helplessly, into another’s skin, another’s voice, another’s soul.” —Joyce Carol Oates

15. “It wasn’t until I started reading and found books they wouldn’t let us read in school that I discovered you could be insane and happy and have a good life without being like everybody else.” —John Waters

16. “To acquire the habit of reading is to construct for yourself a refuge from almost all the miseries of life.” — W. Somerset Maugham, Books and You

17. “Many people, myself among them, feel better at the mere sight of a book.” —Jane Smiley, Thirteen Ways of Looking at the Novel

18. “Never trust anyone who has not brought a book with them.” —Lemony Snicket, Horseradish

19. “You will be transformed by what you read.” —Deepak Chopra

20. “Books are the plane, and the train, and the road. They are the destination, and the journey. They are home.” —Anna Quindlen How Reading Changed My Life

21. “Reading is like thinking, like praying, like talking to a friend, like expressing your ideas, like listening to other people’s ideas, like listening to music, like looking at the view, like taking a walk on the beach.” — Roberto Bolaño, 2666

22. “Outside of a dog, a book is man’s best friend. Inside of a dog it’s too dark to read.” —Groucho Marx

23. “A classic is a book that has never finished saying what it has to say.” —Italo Calvino, The Uses of Literature

24. “Until I feared I would lose it, I never loved to read. One does not love breathing.” —Harper Lee, To Kill a Mockingbird

25. “Make your own Bible. Select and collect all the words and sentences that in all your readings have been to you like the blast of a trumpet.” —Ralph Waldo Emerson

26. “Once you learn to read, you will be forever free.” —Frederick Douglass

27. “Books are a uniquely portable magic.” —Stephen King, On Writing: A Memoir of the Craft

28. “You can never get a cup of tea large enough or a book long enough to suit me.” —C.S. Lewis

29. “Sometimes, you read a book and it fills you with this weird evangelical zeal, and you become convinced that the shattered world will never be put back together unless and until all living humans read the book.” —John Green, The Fault in Our Stars

30. “I have consistently loved books that I’ve read when I’ve been sick in bed.” —Tracy Chevalier

31. “’A reader lives a thousand lives before he dies,’ said Jojen. ‘The man who never reads lives only one.’” —George R.R. Martin, A Dance with Dragons

32. “We read to know that we are not alone.” —William Nicholson, Shadowlands

33. “Books are for people who wish they were somewhere else.” —Mark Twain

Молорэрдэнэ

Монгол амьдрал тэр чигээрээ эрх чөлөөгүй. Бүгдээрээ дураараа аашилдаг тул нэг нэгэндээ саад болж нэг нэгнийхээ эрх чөлөөг хаадаг.  Оюутан хүнд тэтгэмж байхгүй тул мөнгө багатай хүнд сурах эрх чөлөө байхгүй. Мөнгөгүй бол эрүүл явах ч эрх чөлөө байхгүй . Зөвхөн эрүүл мэнд боловсрол төдийгүй эхнэр хүн нөхрөөсөө салах  ч эрх чөлөөгүй. Бүгд айдастай. Бүгдээрээ аймхай.  Өөрөө шийдэж чадахгүй тул бүгд лам руу гүйж ламын орон болсон.  Сайд хүртэл ажлаа хийж чадахгүй тул лам дуудаж ламд бүх хариуцлагаа даатгадаг . Сайдаасаа авхуулаад оюутан залуус хүртэл мухар сүсэгт хүлэгдсэн тул муу ёр далдын хүчнээс айх айдастай,  жинхэнэ эрх чөлөөгүй...

Зөвөлгөө

"Харри Поттероос томчууд юу суралцах хэрэгтэй вэ?"
          /Нэг боть роман унших, цуврал ном унших хоёрын ялгаа/

Ном уншина гэдэг зүгээр л уншаад байхын нэр биш юм. Дээрээс нь ямар төрлийн, яаж бичигдсэн, хаанахын хэн бичсэн гээд тус бүрдээ өөр өөр. Энэ жишээн дээр хүн бүрийн мэддэг алдарт Харри Поттер цувралын тухай бичье.

Би анх энэ номыг хүүхдийн ном гээд нэг их тоодоггүй байсан ч уншиж эхлэнгүүт л энэ зохиол миний хүлээлтээс хэдэн зуу дахин давж чадсан юм. Энэ зохиол бол хамгийн татах увдистай, нэг эхлүүлчихвэл дуусгахгүй байхын аргагүй тийм цуврал номуудын нэг.  Өглөө сэрээд л уншина, орой унтан унтатлаа уншина, зарим шөнө үүр цайтал уншсаар бүх цувралыг нь сарын дотор дуусгачихаад дахиад үргэлжлэл байхгүйд нь их харамсаж билээ. Зарим нь шал дэмий цагаа үрсэн байна гэж ч бодож магадгүй гэхдээ энэ олон хуудас уншсаны үр ашгийг би эхний долоо хоногийн дараагаас мэдэрч эхэлсэн юм даа.

Харри Поттер бол Английн цуврал зохиол, Англи бол Европын томоохон соёл иргэншилт түүх соёлын асар их өвтэй улс, харин дэлхий дахин хувьсан өөрчлөгдөж наад захын хоолны соёлоос авахуулаад Европын ихэнх соёлыг даган дуурайж байгаатай маргах хүн байхгүй биз ээ. Монголын залуус ч ялгаагүй глобалчлалын эрин үед дэлхийн өндөр хөгжилтэй улс оронтой танилцаж, тэдний биеэ авч явах соёл, боловсон зангаас суралцсаар яваа билээ. Бид ихэнхдээ дургүй бол дургүйгээ шууд л илэрхийлж орхидог. Эндээс эхлээд л Монгол араншин, Англи араншин хоёр тэнгэр, газар шиг өөр учраас сураад дараа нь өөрийн болгоход багагүй чармайлт хэрэгтэй.

Цуврал ном бол нэг боть романаас хавьгүй олон хуудастай, урт хугацаа зарцуулдаг учраас хүн нэг юмаа удаан хийхэд дадал болдогтой адил өөрийн мэдэлгүй түүгээрээ төлөвшиж, тухайн зохиолын үг хэллэгийг буюу бичигдсэн орны хар яриа, аж байдал, бусадтай харьцах урлаг буюу орон зайн мэдрэмж, харилцааны соёл зэргийг санамсаргүйгээр өөрийн болгодог. Энэ бүгдийг орчин үед хатагтай, ноёдын сургалт дамжаа гэх мэтэд мөнгөө төлж хүчээр эзэмшдэг бол 7хон боть ном уншсанаар үнэгүй өөртөө дадалжуулаад, толгойндоо суулгаад авч байгаа юм.

Харри Поттер зохиолын харилцааны ур чадварын тухайд маш мэдрэмжтэй бичигдсэн зохиол учраас энэ тал дээр хамгийн сайн багш болно. Эндээс тунгаахад ямар ч ном уншсан бай насандаа тааруулж өөртөө хэрэгтэйг сорчлоод авчихаж байх нь ном уншиж сурахын нэгэн эхлэл билээ.

MAN AND WOMAN By Victor Hugo

Man is the highest of creatures.
The woman is the most sublime of ideals.
God made for man a throne for the woman an altar.
The throne exalts, the altar sanctifies.
Man is the brain.
The woman's heart.
The brain produces the light, the heart produces the Love
Fruitful Light, Love resurrects.
The man is strong by reason.
The woman is invincible by tears.
The reason convinces, tears moving.
Man is capable of all heroism.
Woman of all martyrdom.
Heroism ennobles; sublimates martyrdom.
Man has supremacy.
The woman's preference.
Supremacy is strength, represents the right preference.
The man is a genius.
The woman an angel.
Genius is immeasurable, the angel indefinable.
The aspiration of man is supreme glory.
The aspiration of woman is extreme virtue.
The glory makes everything great, virtue makes everything divine.
Man is a code.
A gospel woman.
The code corrects, the gospel perfects.
Man thinks.
She dreams.
To think is to have a larva in the skull; dream is to have a halo on his forehead.
Man is an ocean.
The woman is a lake.
The ocean has the adorning pearl, the lake, dazzling poetry.
Man is the flying eagle.
She is the nightingale that sings.
Flying is dominate space. Sing is to conquer the soul.
The man is a Temple.
The woman is the Tabernacle.
Before the temple we discover ourselves, we kneel before the Tabernacle.
In short: the man is placed where the land ends.
The woman where heaven begins.